Rivierdoorwadingen
Het doorsteken van rivieren is een belevenis op zich. Ringwegfietsers en Kjölurrijders krijgen er niet mee te maken, maar als je bijvoorbeeld naar Þórsmörk wil, of de Sprengisandur fietst dan kom je onvermijdelijk voor een paar stevige waterstromen te staan. De eerste keer dat je door een rivier moet is best beangstigend. Je weet dat het niet zonder gevaar is, maar je weet niet wanneer het echt link wordt (ik tenminste niet). Hoe diep moet een rivier zijn, wil je serieus in de problemen kunnen komen? Begint dat al bij enkeldiepte, of pas bij heupdiepte en hoe doe je het met de bagage?
  De serieuze problemen beginnen al bij kniediepte, zoveel is me nu duidelijk. Dat geldt zeker voor gletsjerrivieren.
  In het snelstromende water van een gletsjerrivier werken heel veel zaken tegen je om het je moeilijk te maken. Allereerst is het water ondoorzichtig. Je hebt dus alleen het stromingspatroon van het water om de diepte - het diepteverloop - van de oversteek in te schatten. Rustig stromend water duidt op diepere stukken, wilder water op ondieper. Het kan geen kwaad dit soort stromingen eens rustig te observeren bij een heldere regenwaterrivier. Een kwartiertje observeren daar, zegt meer dan vier A-viertjes vol ingewikkelde uitleg hier.
  Een tweede punt is dat de bodem vaak bestaat uit min of meer afgeronde keien, maar soms ook vlijmscherpe, die in de heftige stroming net op hun plaats blijven liggen. Vanaf kniediepte wordt stevig doorstappen in de rivier onmogelijk. Je loopt als het ware over losliggende, zwevende, stenen en daarbij word je bijna omvergeblazen door het water. Er wordt dan ook nogal wat van je evenwichtskunsten verwacht. Meer dan geconcentreerd schuifelen zit er dan ook niet in. Het is in principe ook geen goed idee om tijdens de oversteek, vlak voor je, naar het voorbij razende water te kijken. Daar kun je flink van uit evenwicht raken. Kijk naar een vast punt (schuin) aan de overkant en schuifel daar rustig, maar kordaat naar toe.
  Vanaf kniediepte gaat ook de bepakking van je fiets een grote rol spelen. De Low-rider tassen zullen zeker voor een deel onder water verdwijnen. De druk die het water daar op uitoefent is ongelooflijk. Ik kon in Þórsmörk onder deze omstandigheden de fiets van Bonny nog maar net houden. Ben je alleen, dan zul je vanaf kniediepte je fiets en bagage apart moeten overbrengen. Met zijn tweeën kun je een fiets per keer nemen.
  Vanwege de “losliggende” keien en het ijskoude water dat alle gevoel uit je voeten trekt, is het zeker geen goed idee zonder schoeisel aan een rivier door te steken. Dat is vragen om verwondingen, verstuikte enkels en wellicht erger. Veel fietsers nemen sandalen of iets dergelijks mee speciaal voor de rivieren. Ik vond het echter best prettig gewoon met mijn bergschoenen aan de oversteek te wagen. Je staat volgens mij dan toch iets steviger op je benen dan met sandalen. Groot nadeel is dan weer dat je dagen later nog loopt te soppen in je schoenen.
  De plaats waar auto’s doorsteken is niet de plek waar een fietser door de rivier gaat. Het kan echter geen kwaad auto’s te observeren tijdens hun doorwading. Je krijgt dan alvast een idee van de diepte. Daarna kun je te voet, zonder fiets, een doorsteekroute verkennen. De autoroute is daarom geen fietsroute, omdat auto’s ter plekke de bodem uithollen waardoor het daar dieper wordt. Net boven en onder die doorwaadbare plaats is het ondieper en liggen er kansen voor fietsers. Ik heb niet kunnen vaststellen of de stroomopwaartse- dan wel de stroomafwaartse kant beter is. Ter plekke maakte ik de keus voor de een of de ander. Ideaal is het als je licht schuin stroomafwaarts kunt lopen. Je wordt dan als het ware een beetje op weg geholpen door het water.
  En dan is er nog de vraag waar je je fiets houdt. Loop je stroomafwaarts van je fiets, of juist niet? Bij mij is het antwoord simpel. Ik ben rechtshandig en loop daarom links naast de fiets - altijd. Een hand aan het stuur, de ander achter het zadel. Wanneer ik rechts van de fiets zou lopen heb ik totaal geen controle en kan ik ook niets met kracht corrigeren mocht dat nodig zijn. Ik weet wel, dat wanneer de fiets zich stroomafwaarts van mij bevindt ik deze zonder pardon los kan laten zonder zelf in problemen te komen. Bevindt de fiets zich stroomopwaarts van mij dan krijg ik bij problemen, een val, of bij zo’n sterke stroming dat fiets en begeleider omver worden geblazen, in elk geval de fiets over me heen. Ik kan hier niet zeggen wat wijsheid is.

   
   

Þórsmörk
De twee “ergste” rivieren, de twee gletsjerrivieren, op weg naar Þórsmörk kun je ook oversteken via een voetgangersbrug. De Krossá in Þórsmörk zelf is sowieso voor een fietser niet te doen. Elk jaar verdwijnen er weer grote auto’s in deze woedende stroom. Toch zagen Bonny en ik een groepje Italianen te voet door de Krossá gaan. Met skistokken voor evenwicht en steun, en met rugzak – heupgordel los! - waagden zij zich door de stroom. Ik zou het ze niet graag na doen. De voetgangersbrug over de Krossá is niet echt geschikt voor een fietser om over te steken naar de camping op de andere oever. Je komt de brug wel over, als de Krossá zijn loopt niet heeft verlegd zoals dit jaar, maar het wandelpad dat daarop volgt is ongeschikt voor een fiets - zelfs aan de hand. Als fietser kun je beter naar camping Basar gaan, die ligt wat dieper het dal in.
  Tijdens een eetpauze op weg naar Þórsmörk speelde zich voor onze ogen het volgende af. Wij rustten uit net voor weer een rivierdoorsteek. Dit stroompje bevatte nauwelijks water, maar dat is nog geen garantie voor een probleemloze overtocht. Een IJslands busje vol toeristen kwam rustig aanrijden uit de richting van Þórsmörk, deze reed langzaam het stroompje in en stond plots muurvast. Er was geen beweging meer in te krijgen!
  De toeristen, belust op avontuur, stapten uit met hun camera’s in de aanslag en waren driftig aan het fotograferen. Spannende foto’s voor thuis... En het was lekker weer, dus het leven goed. De eerste dikke auto die langskwam, reed zonder meer door, schijnbaar zonder contact te leggen (heel on-IJslands). Daarna kwam eenzelfde busje, van dezelfde maatschappij, hulp bieden. Zonder problemen reed deze door het stroompje en stopte op vaste grond. Daarna werd een sleepkabel vastgemaakt. De kabel werd door het voorste busje strakgetrokken en stond spoedig fluitend in de wind. Knal. De kabel was aan flarden. Deze poging was mislukt. We hadden het slechter kunnen treffen met onze pauze! Het boeiende schouwspel zou nog even worden voortgezet. Met de sleepkabel dubbel werd uiteindelijk het onfortuinlijke busje losgetrokken en konden de gelukkige toeristen worden ingeladen.
  Valt hier nog wat uit te leren? Jawel. Bij langzaam stromende riviertjes wordt grof zand afgezet / bezinkt grof zand. Dit werkt als drijfzand. Voor je het weet zit een auto vast. Maar ook een fiets loopt erin vast en als je niet doorloopt krijg je ook nauwelijks je voeten meer los. Levensbedreigend is het allemaal niet, wel iets om rekening mee te houden.

Tunnels
Als ik met de fiets ergens een hekel aan heb dan zijn het tunnels. Op IJsland zijn er niet veel. Ik kwam er twee tegen. Eentje ligt tussen Dalvík en Ólafsfjörður (3400m lang) en dit is niet echt een prettige. Schaars verlicht en enkelbaans, maar met uitwijkhavens om de paar honderd meter. Ik kwam vanaf Dalvík en had zo het voordeel dat de weg door de tunnel licht afliep en ik een flinke snelheid kon ontwikkelen, verder had ik de uitwijkhavens aan mijn rechterzijde. Wanneer er een auto naderde maakte ik gebruik van zo'n uitwijkplaats en wachtte tot de auto voorbij was.
  En bij Höfn hebben ze inmiddels ook een tunnel aangelegd. De ingang ligt naast de oude weg die ook nog steeds toegankelijk is. Echte die-hard-bikers geven natuurlijk de voorkeur aan de oude weg met z’n lange helling van zestien procent (en mooie uitzicht!). Wij namen de tunnel...
  Deze 1300 meter lange dubbelbaans tunnel is voor fietsers goed te doen. Er is voldoende licht en wanneer er een auto aankomt, kun je desgewenst makkelijk uitwijken. Ik ging op de “vluchtstrook” staan als er een auto naderde. En dat komt hier in het zuid-oosten, zelfs op de Ringweg 1., gelukkig maar zelden voor. Het fietsen is hier, op de Ringweg 1., zo eind augustus toch prettig te noemen. Vanaf het Jökulsárlón is de ergste drukte voorbij tot aan Djúpivogur waar het autoverkeer weer sterk toeneemt.

Vogels
Als fietser heb je alle tijd om rustig om je heen te kijken en kennis te nemen van de soms zeer talrijk aanwezige vogels. Het hangt er een beetje vanaf waar je fietst welke soorten je treft. Telkens weer verbaasde het me om grauwe ganzen door de nauwe diepe kloven te zien vliegen. Een vogel die we hier kennen van uiterwaarden en weilanden, daar zo uit deze Hollandse context te zien blijft apart.
  Weidevogels begeleiden je bijna altijd, vanaf het moment dat ze eieren hebben tot het moment dat de jongen kunnen vliegen. Tureluurs en regenwulpen maken je bijkans gek met hun geluid. Gelukkig kun je weidevogels als tureluur, grutto en watersnip op IJsland nog volop zien, in Nederland is dat ondertussen wel anders. Daar komen dan nog eens de regenwulpen, goudplevieren en bontbekplevieren bij.
  Met uitzondering van de watersnip, lopen de andere vijf je geregeld voor de fiets. Ze komen naar je toe om je weg te lokken van hun nest of kroost. Het is een prachtig gezicht, maar ik houd telkens mijn hart vast. Zolang ze zich met mij bezighouden, hebben ze die veel snellere wagens misschien niet in de gaten. En aan de talrijke vogelkadavers langs de kant van de weg te zien (Ringweg 1.!), kunnen ze dat maar beter wel doen. Het blijft een triest gezicht, en is ook zo onnodig. Ik ben hun vijand niet, het is dat razende ding op vier wielen.
  De dag en nacht grasmaaiende boeren kunnen je op IJsland ook niet ontgaan. En net als in Nederland leidt dat tot slachtoffers. Op plekken waar het gras nog hoog staat word je omringd door vogels. Op stukken die net zijn gemaaid zie je de beduusde uitgemaaide vogels op de paaltjes langs de weg zitten. Hun lied verstilt. Die velden zijn leeg, doods. Op grasland dat al wat langer geleden is gemaaid zie je dat vogels die hun broedsel hebben zien mislukken zich alweer aaneensluiten tot groepen.
  Aan de kust bestaat de kans om aangevallen te worden door Noordse sterns. Die keren dat je op je kop gepikt wordt komen toch steeds als een verassing. Je ziet het aankomen, maar je gelooft gewoon niet dat ze het ook echt menen.
  Het loont ook de moeite om je ogen open te houden voor het spotten van een giervalk. Het blijft spectaculair om er een te zien. Deze reis kon ik er zeven bijschrijven.

De val
Als fietser, of wandelaar ontkom je er soms niet aan. Je komt op een plek waar je liever niet bent, maar waar je door je geringe actieradius voor dat moment niet aan kunt ontkomen. De camping bij Fosshóll is zo'n plek. Het is absoluut de slechtste officiële camping die ik dit jaar heb bezocht. Duur, geen voorzieningen en zelfs het sanitair moet je delen met de bezoekers van de Goðafoss die met busladingen vol worden aangevoerd.
  En ik was er niet één maar twee keer! Het verhaaltje over die ezel gaat niet echt op, want ik had een verheven doel, namelijk een mooie foto van de Goðafoss. Dat lukte bij het eerste bezoek niet (slecht weer / licht), en bij het tweede ook niet (onkunde). Die camping ligt nagenoeg naast de waterval en in de onmiddellijke nabijheid bevinden zich geen geschikte plekken om wild te kamperen (heb je met een camper geen last van, die blijven gewoon gezellig met zijn allen op de parkeerplaats staan). Dus... Als je een keus hebt. Fiets hier dan alsjeblieft door.
  En soms heeft het met eten te maken. Als fietser en wandelaar heb je slechts beperkte ruimte voor proviand. Wij raakten in Þórsmörk bijna door ons eten heen, gewoon omdat het daar zo mooi was en we ons verblijf wilden rekken. Dat betekende wel dat we, toen we, bij de Skógafoss kwamen reikhalzend uitkeken naar de “cafetaria” daar. Die bleek zeer duur te zijn en heel weinig nuttige etenswaren te verkopen. Een automobilist rijdt gewoon even door naar Vik. Als fietser en wandelaar heb je die luxe niet. Hier bij Skógar begint, dan wel eindigt, IJslands bekendste wandelroute: de Laugavegur (tussenstation Þórsmörk, eindstation Landmannalaugar). En ik vermoed dan ook, dat verschillende wandelaars deze cafetaria, deze goed opgestelde 'val', vloekend hebben verlaten. U bent gewaarschuwd.

 

  De Skógafoss was overigens minder mooi dan zeven jaar geleden. Of het nu komt doordat het zo’n droge zomer is geweest waardoor de rivier minder water afvoert, of doordat de rivier de bedding bij de waterval op de ene plek meer / dieper dan de andere heeft ingesleten. Feit is dat er een hap uit de rechthoekige deken is uitgevallen. En het mooie van de Skógafoss zat hem daar in, dat het een volmaakt vallende rechthoek van water was. (volgende pagina...)